Think Before you Eat – Διαιτολόγος – Διατροφολόγος Γιώργος Περογιαννάκης

Τις τελευταίες δεκαετίες, ένας μεγάλος αριθμός επιστημονικών ερευνών έχει συσχετίσει την προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή με μειωμένους δείκτες θνησιμότητας, λιγότερα συμβάντα στεφανιαίας νόσου και κάποιων μορφών καρκίνου [1]. Στη συνέχεια παρουσιάζονται αναλυτικά, οι πιο σημαντικές έρευνες που έχουν δημοσιευτεί και αφορούν την συσχέτιση της Μεσογειακής Διατροφής με συγκεκριμένα νοσήματα:

➡ Καρδιαγγειακά Νοσήματα (Νούμερο 1 αιτία θανάτων παγκοσμίως)

Η πιο σημαντική έρευνα, που συγκέντρωσε παγκόσμιο ενδιαφέρον για την αξία της Μεσογειακής Διατροφής ως εργαλείο θεραπευτικής αντιμετώπισης και όχι μόνο πρόληψης των καρδιαγγειακών νοσημάτων , ήταν η Lyon Diet Heart Study (2001), η οποία τερματίστηκε πρόωρα λόγω των εντυπωσιακών της ευρημάτων! Η συγκεκριμένη τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή μελέτησε το ποσοστό επανεμφάνισης καρδιαγγειακού νοσήματος σε ασθενείς που εμφάνισαν για πρώτη φορά έμφραγμα του μυοκαρδίου. Οι ασθενείς χωρίστηκαν σε δύο group: το 1ο (302 άτομα) ακολούθησε το πρότυπο της Μεσογειακής Διατροφής (με την διαφορά ότι το λίπος προερχόταν γενικότερα από φυτικές πηγές και όχι μόνο από ελαιόλαδο) και το 2ο (303 άτομα) έλαβε κάποιες γενικές οδηγίες και ακολούθησε την τυπική Αμερικάνικη Διατροφή. Έπειτα από 46 μήνες ακολούθησε επανέλεγχος. 

Αποτελέσματα: Παρά το παρόμοιο προφίλ όλων των ασθενών σε παράγοντες κινδύνου καρδιαγγειακών (λιπίδια πλάσματος και λιποπρωτεϊνών, συστολική και διαστολική αρτηριακή πίεση, Δείκτης Μάζας Σώματος και κατάσταση καπνίσματος), τα άτομα που ακολούθησαν την Μεσογειακή Διατροφή είχαν μικρότερο κίνδυνο από 50%-70% (!!!) επανεμφάνισης καρδιακής νόσου, όπως μετρήθηκε με 3 διαφορετικούς συνδυασμούς έκβασης: (1) καρδιακός θάνατος και μη θανατηφόρα καρδιακά επεισόδια. (2) το προηγούμενο συν ασταθή στηθάγχη, εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιακή ανεπάρκεια και πνευμονική ή περιφερική εμβολή, και (3) όλα τα παραπάνω συν γεγονότα που απαιτούσαν νοσηλεία. Τα αποτελέσματα ήταν τόσο εκκωφαντικά που η έρευνα διεκόπη για ηθικούς λόγους.


Έτσι, το ενδιαφέρον που συγκεντρώθηκε γύρω από την Μεσογειακή Διατροφή οδήγησε σε μεταγενέστερες
έρευνες που φώτισαν περισσότερο τα οφέλη της για τον άνθρωπο. Μερικές από αυτές
παρουσιάζονται παρακάτω:

Είδος Έρευνας: Συστηματική Ανασκόπηση (περιελάμβανε έξι επιδημιολογικές μελέτες) Η υψηλή προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισής στεφανιαίας νόσου από 8% έως και 45%! [2].
Μελέτη ATTICA Αύξηση κατά 10% του MedDietScore (που υποδεικνύει μεγαλύτερη προσκόλληση στο πρότυπο της Μεσογειακής Διατροφής) συσχετίζεται με 15% χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων [3].

Τέλος, τα ευρήματα δείχνουν ότι η εφαρμογή μιας δίαιτας στα πρότυπα της Μεσογειακής Διατροφής στο γενικό πληθυσμό, προάγει καλύτερα την υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος σε σχέση με μια δίαιτα χαμηλή σε λίπος [4]. 

Καρκίνος (Νούμερο 2 αιτία θανάτου παγκοσμίως)

Σύμφωνα με παλαιότερες εκθέσεις η πιθανότητα προστατευτικής επίδρασης της Μεσογειακής Διατροφής στην εμφάνιση καρκίνου, θεωρούνταν αμφίβολη.

Όμως, σύμφωνα με μια εκτενή μετά-ανάλυση (που βασίστηκε σε 21 μελέτες, που περιελάμβαναν 1.368.736 άτομα), η υψηλή προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή συσχετίστηκε με σημαντική μείωση του κινδύνου θνησιμότητας για κάθε μορφή καρκίνου και πιο συγκεκριμένα, σε ποσοστό 10% για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και σε ποσοστό 14% για τον καρκίνο του προστάτη [5].

Άλλες έρευνες που υποστηρίζουν αυτά τα ευρήματα:
Έρευνα EPIC  Η υψηλή προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή συσχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου κεφαλής-τραχήλου [1]. 
Δύο μεγάλες συγχρονικές έρευνες  Ο υψηλός βαθμός προσκόλλησης στη Μεσογειακή Δίαιτα συσχετίζεται με μειωμένη εμφάνιση ηπατοκυτταρικού καρκινώματος (ο πιο συνηθισμένος ιστολογικός τύπος του πρωταρχικού καρκίνου του ήπατος) [6].

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου II

Μια εκτενής μετά-ανάλυση (με 136.846 συμμετέχοντες) κατέδειξε ότι, η υψηλότερη προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή συσχετίζεται με 23% μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης Σακχαρώδους Διαβήτη (Σ.Δ.) τύπου ΙΙ [5]. Επίσης, μέσα από την διεξαγωγή πέντε τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών υπήρχε το κοινό συμπέρασμα ότι, σε ασθενείς με Σ.Δ. που ακολουθούν την Μεσογειακή Διατροφή, υπήρχε καλύτερος γλυκαιμικός έλεγχος (χαμηλότερη γλυκόζη νηστείας και χαμηλότερα επίπεδα HbA1c) και χαμηλότερα επίπεδα ινσουλινο-αντίστασης, σε σχέση με ασθενείς με Σ.Δ. που ακολουθούσαν μια δίαιτα χαμηλής προσκόλλησης στη Μεσογειακή Διατροφή [7]. 

Μεταβολικό Σύνδρομο

 Έρευνα ATTICA  Η προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή μειώνει κατά 20% την πιθανότητα εμφάνισης Μεταβολικού Συνδρόμου, ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου, φυσικής δραστηριότητας και επιπέδων λιπιδίων και αρτηριακής πίεσης [8]. 
 Συγχρονική μελέτη με δείγμα 808 ενήλικες με υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο (δεδομένα από την έρευνα PREDIMED)  Η υψηλή προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή συσχετίστηκε με 56 μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης Μεταβολικού Συνδρόμου σε σχέση με τα άτομα που είχαν χαμηλή προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή [8]. 

Συμπέρασμα:

Ολοένα και περισσότερο, εμφανίζονται επιστημονικά δεδομένα που υποστηρίζουν ότι η Μεσογειακή Διατροφή αποτελεί ένα από τα πιο υγιεινά διατροφικά πρότυπα. Τα τελευταία πέντε χρόνια, τα ευρήματα ολοένα και περισσότερων ερευνών υποστηρίζουν τον προστατευτικό ρόλο της Μεσογειακής Διατροφής ενάντια στην αθηροσκλήρωση και γενικότερα τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τον καρκίνο, την παχυσαρκία, το Μεταβολικό Σύνδρομο, την Νεφρική νόσο, τον Σακχαρώδη Διαβήτη αλλά και αναπνευστικά (όπως το άσθμα) και νευροεκφυλιστικά (όπως το Alzheimer) νοσήματα [1,2].

Στο ΙΙΙ και τελευταίο μέρος θα μάθετε πως να υπολογίζετε, εύκολα και γρήγορα) το ατομικό σας Μεσογειακό Σκορ για να δείτε πόσο κοντά βρίσκεστε στην Μεσογειακή Διατροφή!

Βιβλιογραφία:
[1] Gotsis, E., et al. (2015). Angiology 66(4): 304-318.
[2] Panagiotakos, D. B., et al. (2004).Med Sci Monit 10(8): Ra193-198.
[3] Kastorini, C. M., et al. (2016). Atherosclerosis 246: 87-93.
[4] Martinez-Gonzalez, M. A., et al. (2015).Prog Cardiovasc Dis 58(1): 50-60.
[5] Ginter, E. and V. Simko (2015). Bratisl Lek Listy 116(6): 346-348.
[6] Turati, F., et al. (2014). J Hepatol 60(3): 606-611.
[7] Esposito, K., et al. (2010). Diabetes Res Clin Pract 89(2): 97-102.
[8] Babio, N., et al. (2009). Public Health Nutr 12(9a): 1607-1617.